Chấn thương cột sống, nguyên nhân, cách điều trị tránh hậu họa về sau

Thoái hóa cột sống thắt lưng

Chấn thương cột sống là một loại chấn thương cực nghiêm trọng, có tác động và ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống người bệnh. Bài viết này sẽ phân tích về nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa trị cũng như sơ cứu kịp thời.

Chấn thương cột sống là gì? có nguy hiểm không?

Chấn thương các đốt sống là kết quả của chấn thương trực tiếp vào xương, mô mềm, mạch máu và dây thần kinh.

Cột sống là điểm tựa, điểm trụ cột cho toàn bộ cơ thể và giữ chức năng thần kinh của tủy sống. Khi cột sống bị thương tổn sẽ ảnh hưởng lớn đến các chức năng vận động, cảm giác,… Đồng thời nếu tủy sống bị tổn thương thì bệnh nhân có khả năng tàn phế rất cao:

  • Tổn thương tủy cổ làm liệt tứ chi
  • Tổn thương cột sống ngực và thắt lưng sẽ làm liệt hai chi dưới và phải ngồi xe lăn suốt đời

Nguyên nhân gây chấn thương cột sống

Có nhiều nguyên nhân gây chấn thương cột sống, bao gồm:

  • Do tai nạn giao thông
  • Do tai nạn lao động như ngã từ trên cao xuống gây xẹp, vỡ đốt sống.
  • Do chấn thương khi chơi thể thao : đua xe , đua ngựa, võ thuật, bóng đá,…
  • Do hỏa khí như đạn bắn,bom…
  • Do nạn nhân tự tử bằng cách thắt cổ có thể gây gãy cột sống cổ.
Nguyên nhân chấn thương cột sống

Các nguyên nhân trên có thể gây ra các tổn thương cột sống với nhiều mức độ khác nhau như lệch, vỡ, lún cột sống hay phù nề, chảy máu thậm chí có thể làm đứt ngang tủy sống.

Triệu chứng khi bị chấn thương cột sống

Khi bị chấn thương đốt sống người bệnh thường có các dấu hiệu sau:

  • Không có khả năng vận động
  • Mất cảm giác, bao gồm khả năng để cảm thấy nóng, lạnh và cảm ứng xung quanh
  • Mất kiểm soát ruột hoặc bàng quang
  • Những thay đổi trong chức năng tình dục, khả năng sinh sản
  • Đau, nóng ran, cảm giác châm chích toàn thân do tổn thương các sợi thần kinh trong tủy sống
  • Khó thở, ho ra các chất dịch từ phổi

Khi một trong các biểu hiện trên, bạn cần đến bệnh viện để khám bác sỹ ngay để có liệu trình điều trị phù hợp.

Điều trị chấn thương cột sống

Chấn thương các đốt sống thường được chữa trị với các phương pháp sau:

Vật lý trị liệu

Đối với trường hợp nhẹ người bệnh có thể sử dụng phương pháp này. Sử dụng các bài tập nhẹ nhàng và thể trạng của bệnh nhân như thiền định, khí công, yoga.. giúp cột sống điều chỉnh lại cấu trúc, khiến cho kinh thông mạch lạc và tinh thần thoải mái hơn.

Vật lý trị liệu

Thuốc tây

Các loại thuốc giảm đau, vitamin B… giúp giảm cơn đau nhanh chóng. Tuy nhiên cần lưu ý là không được tự ý mua thuốc uống, cần có chỉ định của bác sỹ nhằm hạn chế các tác dụng phụ.

Phẫu thuật chấn thương cột sống

Khi bị chấn thương nặng, người bệnh không áp dụng được các phương pháp trên thì bác sỹ thường sẽ chỉ định là mổ, phẫu thuật. Phương pháp này mang lại hiệu quả nhanh tuy nhiên dễ để lại các biến chứng như nhiễm trùng, nhiễm khuẩn, cơn đau kéo dài,…

Một số cách giảm đau sau phẫu thuật như

  • Về tình trạng cơ thể: Nhằm chống loét da người nhà nên thay đổi nệm thường xuyên cho bệnh nhân, tốt nhất là dùng nệm hơi hoặc nệm nước. Thay đổi tư thế bệnh nhân 3 tiếng một lần để đảm bảo rằng vùng da dễ bị loét khô ráo, sạch sẽ
  • Chăm sóc chức năng tiết niệu: Uống đủ nước, hướng dẫn người bệnh tự thông tiểu và tập phục hồi chức năng bàng quang.
  • Phục hồi chức năng tiêu hóa: Cung cấp đủ dưỡng chất, tập đại tiểu tiện đúng giờ.
  • Vận động: Người bệnh hạn chế vận động mạnh, tuy nhiên vẫn có các bài tập nhẹ nhàng để tránh gây cứng khớp. Có thể là các bài tập thở, tập di chuyển trên giường, tập đi và có thể tập với các dụng cụ trợ giúp.

Nói chung, chấn thương cột sống khá phức tạp và khi nghi ngờ bị bệnh thì cần đi bác sỹ ngay. Việc điều trị sớm giúp hạn chế các biến chứng và di chứng với bệnh nhân.

Sơ cứu bệnh nhân chấn thương cột sống

Khi gặp trường hợp có nạn nhân bị gãy, chấn thương đốt sống bạn có thể thực hiện các bước:

  • Nguyên tắc hàng đầu của sơ cứu bệnh nhân chấn thương ở cột sống là bất động, không di lệch đoạn cột sống đã bị tổn thương vì dễ gây đứt ngang tủy sống.
  •  Tuyệt đối không loay hoay thăm khám tìm tổn thương CS hay không vì việc này sẽ gây nguy hiểm cho bệnh nhân.
  • Với bệnh nhân nghi ngờ có tổn thương cột sống cổ thì nên đặt đầu bệnh nhân nằm thẳng trục, ở tư thế trung gian trên nền cứng
  • Đối với chấn thương cột sống ở ngực và lưng thì nên đặt bệnh nhân nằm ngửa trên cáng cứng hoặc nằm sấp trên cáng mềm, sau đó cố định bệnh nhân vào cáng ở ba điểm: đầu, vai và ngang khung chậu. 
  • Tuyệt đối không lôi, kéo, lật bệnh nhân nếu không có nhiều người phối hợp và làm không đúng phương pháp. 
  • Khi vận chuyển , nếu không có cáng cứng  thì cần phải có nhiều người cùng đứng một bên đỡ bệnh nhân để đảm bảo cho cột sống vẫn được cố định. 
  • Tránh vác nạn nhân trên vai, cõng trên lưng, khiêng bằng cáng mềm, võng, chở bệnh nhân bằng xe đạp, xe máy hay bẻ gập lưng trong xe taxi… dễ làm tăng tổn thương cột sống của bệnh nhân. 
  • Sau khi đã vận chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế, nhanh chóng xác định rõ tổn thương cột sống bằng thăm khám lâm sàng và bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để có thể sử dụng ngay liệu pháp cấp cứu phù hợp.
Sơ cứu bệnh nhân

Phòng ngừa bị chấn thương cột sống

Để giảm thiểu rủi ro, bạn có thể:

  • Ngồi trong xe cần thắt dây an toàn
  • Khi chơi thể thao hay làm việc mà có thiết bị bảo hộ thì nên mang vào
  • Tránh vận động quá mạnh và quá sức
  • Xoay người, vặn cổ nên nhẹ nhàng

Trên đây là một số thông tin về chấn thương cột sống, hy vọng hữu ích với quý độc giả!